Để tưởng nhớ Thầy Đặng Quan Điện là vị thầy có công rất nhiều trong việc đào tạo chuyên viên cho ngành Nông Lâm Súc và phát triển ngành giáo dục Nông Lâm Súc tại Việt Nam.
 
Ngày Xuân con én đưa thoi

 
 

 

 

Thiều quang chín chục đã ngoài “hai mươi”

 

 

 
Và vẫn còn những ngày trong “Tháng Giêng là tháng ăn chơi”, năm Đinh Hợi.Chúng tôi đi thăm và chúc thọ thầy Đặng Quan Điện, nguyên Giám đốc Nha Học Vụ Nông Lâm Súc Sài Gòn.
Thầy Đặng Quan Điện và cô Lê Kim Chung phu nhân của Thầy (nguyên Chánh sự Vụ Sở Liên Lạc Quốc Tế, Bộ Canh Nông), thân mật và niềm nở đón tiếp chúng tôi tại tư gia trên đường Nguyễn Văn Trỗi, Quận Tân Bình.
 Sau phần chúc tụng đầu năm, chúng tôi ngõ ý xin Thầy bổ sung cho chúng tôi một số hiểu biết về ngành giáo dục  nông nghiệp vào thời đó, về sự ra đời của trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao và sau nữa là hệ thống giáo dục kỹ thuật ngành Nông Lâm Súc được áp dụng tại các trường Trung học Nông Lâm Súc Bảo Lộc, Huế và Cần Thơ từ năm 1963. Thầy Đặng Quan Điện say sưa nói chuyện với chúng tôi với lời lẽ mộc mạc, giản dị vốn là bản chất cao đẹp của Thầy. Câu chuyện tưởng như chẳng  có hồi kết thúc xoay quanh về các thời điểm lịch sử quan trọng trong đường lối, kế hoạch và chương trình giảng dạy ngành nông nghiệp trước năm 1975. Có lúc câu chuyện mang âm điệu lời tâm sự của Thầy, luôn ấp ủ trong lòng một hoài bão lớn lao về công cuộc đào tạo con người góp phần làm hưng thịnh đất nước Việt Nam.
 
Thầy Đặng Quan Điện tốt nghiệp bác sĩ thú y (Docteur vétérinaire) năm 1951 tại Pháp. Sau khi tốt nghiệp, Thầy đi khảo sát thực tế nhiều nơi tại Pháp, Đan Mạch và Anh Quốc. Năm 1953 Thầy về nước, cùng làm việc với nhiều nhà trí thức có tiếng tăm như bác sĩ Vũ Ngọc Tân, bác sĩ nông học Lương Định Của… để cùng có những hoài bão và ý tưởng chung trong việc xây dựng một hệ thống giáo dục nông nghiệp Việt Nam sau thời Pháp thuộc.
 
Rồi thời gian trôi qua, con tạo xoay vần, ngoảnh nhìn lại, Thầy tâm sự nhiều việc còn dở dang, nhiều hoài bão còn ấp ủ trong lòng, tuy nhiên chúng tôi những thế hệ nối tiếp sau Thầy luôn ghi nhận công lao của Thầy trong sự nghiệp phát triển giáo dục nông nghiệp miền Nam Việt Nam.Nói về những công việc đã tham gia hoặc chính Thầy là người khai sáng, thầy tâm đắc nhất vào những thời điểm sau đây:
           
Sự ra đời của Trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao năm 1955: Từ năm 1954, thầy Đặng Quan Điện đã được mời tham gia soạn thảo kế hoạch và chương trình đào tạo cấp trung đẳng các ngành học Canh nông, Thủy lâm và Mục súc; tham gia chọn lựa vị  trí xây dựng ngôi trường. Theo thầy trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao có vị trí tuyệt vời vì ngoài diện tích to lớn hơn 500 mẫu, đáp ứng sự phát triển liên tục về sau, lại có sẵn một trung tâm thực nghiệm dùng làm nơi thực tập, thực hành tại chỗ. Ngôi trường nằm trong một vùng tiểu khí hậu quanh năm mát mẽ, hoàn toàn khác với khí hậu những nơi khác, trường lại có nội trú nên người học trò luôn luôn có cảm giác mình đang du học. Đây là một yếu tố quyến rũ tuổi học trò.
 
Từ ngôi trường có thể nhìn toàn cảnh đẹp của vùng trời Blao: núi Đại Bình uy nghi nhưng thơ mộng, những đồn điền trà xanh ngát đầy sức sống … 
          
Mở cấp Cao Đẳng tại trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao năm 1959: Từ năm 1958 với tư cách người đứng đầu Sở Cao Đẳng Học vụ, Nha Học vụ Kỹ thuật và Thực hành Canh nông (Tiền thân của Nha Học vụ Nông Lâm Súc), thuộc Bộ Canh Nông, thầy Đặng Quan Điện chủ trì soạn thảo kế hoạch chương trình học cấp Cao Đẳng để tốt nghiệp văn bằng kỹ sư các ngành Canh Nông, Thủy Lâm và Mục Súc.
 
 Khóa 1 Cao Đẳng nhập học trường Quốc gia Nông Lâm Mục Blao năm 1959, sau đó là khóa 2 (1960) và khóa 3 (1961).Thầy Đặng Quan Điện rất tâm đắc về kế hoạch đào tạo và chương trình học, điều kiện tốt nghiệp của cấp Cao Đẳng vì đây là một sản phẩm được chuẩn bị, soạn thảo rất công phu. Khi còn ở Pháp trong những năm 1951-1953, Thầy đã có dịp nghiên cứu tại một trường Đại học Nông nghiệp Thiên Chúa, có một chương trình học và chế độ tập sự độc đáo. Chế độ tập sự (Stage) nầy, thầy đã chọn lựa cho phù hợp để áp dụng vào nước ta, từ đó sinh viên đã bước vào tập sự kể từ cuối năm thứ I (10 tuần dịp hè) tại 2 cơ sở sản xuất nông nghiệp khác nhau (vào thời đó bao giờ cũng có một nơi là đồn điền của người Pháp).
 
Đề tài tập sự vào cuối năm II bắt đầu hướng về luận văn tốt nghiệp. Đề tài tập sự vào cuối năm III là đề tài để làm luận văn tốt nghiệp (Mémoire). Như vậy, chương trình học của cấp Cao Đẳng kỹ thuật trường Quốc Gia Nông Lâm Mục khá nặng nề, gây nhiều tranh cải vào lúc đó nhưng đã vẫn được áp dụng để đem lại những kết quả tốt đẹp mà chúng ta luôn trân trọng.
           
Ÿ
Điều tâm đắc nhất trong sự nghiệp của thầy Đặng Quan Điện là khai sinh ra ngành giáo dục trung học kỹ thuật Nông Lâm Súc được áp dụng từ năm 1963. Sự ra đời nầy bắt nguồn từ các văn bản sau đây:           
 * Nghị định số 136-BCTNT/NĐ/HC/2 ngày 26-3-62 của Bộ Cải Tiến Nông Thôn chuyển giao nhiệm vụ và cơ sở kỹ thuật Canh-Nông và các Học đường đặt thuộc quyền Bộ Quốc Gia Giáo Dục.           
 * Nghị định số 1377-GD/PC/NĐ ngày 30-9-63 của Bộ QGGD tổ chức Nha Học Vụ Nông Lâm Súc.           
 * Nghị định số 1185-GD/PC/NĐ ngày 24-8-63 của Bộ Quốc Gia Giáo Dục cải tổ trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Bảo Lộc thành trường trung học Nông Lâm Súc Bảo Lộc.           
* Nghị định số 1186-GD/PC/NĐ ngày 24-8-63 của Bộ Quốc Gia Giáo Dục cải tổ  trường Canh Nông thực hành Huế và Cần Thơ thành trường trung học Nông Lâm Súc Huế và Cần Thơ.
           
Vào thời đó, Bộ Quốc Gia Giáo Dục không muốn ngành giáo dục nông nghiệp chỉ đào tạo thuần túy chuyên ngành Nông nghiệp các cấp (Huấn sự, Kiểm sự, Kỹ sư) mà phải mở rộng quy mô đào tạo. Đứng trước yêu cầu mới, nghĩ về một tiền đồ tốt đẹp của ngành giáo dục nông nghiệp Việt Nam, thầy Đặng Quan Điện với nhiệm vụ giám đốc Nha Học Vụ Nông Lâm Súc, đã cùng các cộng sự xây dựng và thực hiện kế hoạch, chương trình học ngành giáo dục trung học kỹ thuật Nông Lâm Súc bắt đầu từ các trường trung học Nông Lâm Súc Bảo Lộc, Huế và Cần Thơ; sau đó mở ra các trừơng Bình Dương, Định Tường, Long An, Nha Trang, Phan Rang… và trên toàn quốc.
           
Thầy Đặng Quan Điện đã tham khảo kế hoạch đào tạo và chương trình học tại các trường “Comprehensive School” của hệ thống giáo dục Hoa Kỳ. Đó là một chương trình hướng nghiệp (Vocational) có căn bản và có chiều sâu, chứ không chỉ hướng nghiệp mang ý nghĩ thuần túy của nó ví như “cỡi ngựa xem hoa”, đã được áp dụng tại các trường trung học kiểu mẫu Huế và Thủ Đức, trực thuộc các trường Đại Học Sư phạm Huế và Sài Gòn mà tôi (NVH) đã có dịp tham gia soạn thảo chương trình và thực hiện giảng dạy.
 
Để đáp ứng cho nhu cầu giảng dạy tại hệ thống các Trường Trung học Nông Lâm Súc, thầy Đặng Quan Điện đã khai sinh ra ngành Sư phạm Nông Lâm Súc, đào tạo giáo sư đệ I và đệ II cấp, góp phần rất lớn cho sự phát triển nhanh chóng ngành giáo dục nông nghiệp tại miền Nam Việt Nam.
 
Nói về những chuyện mới đây, chúng tôi kể cho thầy Đặng Quan Điện nghe về Đại hội 3 Nông Lâm Súc Bảo Lộc ngày 03-9-2006 tại Orange County - Nam California mà hai anh em chúng tôi có may mắn được tham dự. Chúng tôi nói về nhiều anh chị em, học trò cũ trường Nông Lâm Súc Bảo Lộc, Huế, Bình Dương, Cần Thơ, thành đạt ở nước ngoài. Có nhiều anh chị em là nhà doanh nghiệp lớn, là bác sĩ, nha sĩ, kỹ sư, công chức cao cấp … nhờ những kiến thức căn bản về kỹ thuật Nông Lâm Súc, những kiến thức và thực hành  trong các dự án sản xuất, nói chung là những kiến thức từ các trường trung học Nông Lâm Súc.
Các anh chị em đã áp dụng kiến thức vào hoàn cảnh mới để đạt thành công. Các anh chị em mà chúng tôi đã gặp ở nước ngoài luôn hướng về quê hương. Một số anh chị em ở tiểu bang California đã âm thầm nhờ chúng tôi làm một số công việc từ thiện tại Sài Gòn, Gia Định, Bảo Lộc…
 
Trước ngày diễn ra Đại hội 4 Nông Lâm Súc Bảo Lộc vào ngày 23-6-2007 tại San Jose - Bắc California, chúng tôi xin thầy có đôi lời nhắn nhủ đến học trò cũ của nhiều thế hệ khác nhau, nhiều trường khác ngoài Nông Lâm Súc Bảo Lộc, cũng sẽ đến tham dự Đại hội. Thầy Đặng Quan Điện tâm sự: “Con hơn cha là nhà có phúc.Học trò hơn thầy là đất nước hưng thịnh”. Thầy rất vui sướng khi thấy nhiều thế hệ về sau của gia đình Nông Lâm Súc thành đạt và nỗi tiếng khiến thầy rất lấy làm hãnh diện.Sự thành đạt của các em cho thấy các em đã biết kế thừa tinh hoa của văn minh nhân loại, tinh hoa của các thế hệ trước, biết áp dụng vào điều kiện thực tế để có chọn lựa tốt nhất, để lập ra những kế hoạch có hiệu quả nhất; thêm vào đó là tư tưởng “tôn sư trọng đạo”.
  
Thầy rất vui sướng khi biết các em đoàn kết, thương yêu nhau lại luôn hướng về đất nước quê hương, Thầy mong các em sẽ phát triển mãi mãi thế mạnh của đại gia đình Nông Lâm Súc chúng ta.Mong sẽ gặp lại các em trong thời gian ngắn nhất. Ngồi nghe Thầy nói chuyện và nhìn phong thái của Thầy chúng tôi chợt nhớ đến câu thơ:
 
“Trăng tàn mà lại bằng mười rằm xưa”
 
trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du. Chắc chắn Thầy sẽ sống hơn 100 năm. Nhưng cuộc đời chẳng có bao nhiêu so với những công việc to lớn mà Thầy đã làm và so với hoài bảo sống mãi trong con người Thầy. Xin cám ơn Thầy đã dành cho chúng tôi buổi mạn đàm quý báu và đầy tình thân ái đầu Xuân.
 
Xin cám ơn Thầy Cô. 
 
Nguyễn Văn Hạnh, K3 CĐCN, Nguyên Hiệu Trưởng NLS Huế và Bình Dương
Ngô Thị Độc Lập, Tân K2 THNLS-BL
Lược ghi ngày 10 tháng 3 năm 2007
Trích trong ĐS NLSBL 2007